Suomas áice dán gease njeallje njála bessema Eanodaga guovllus. Besiin gávnnahedje oktiibuot unnimustá 11 čivgga. Lassin okta njállapárra lei beassebáikkis Ohcejoga duottarguovllus, muhto čivggaid eai doppe áican. Njála váldobiebmun leat muolddahat, maid mearri lea lassáneamen duottarguovlluin. Dat veahkeha bessemiid lihkostuvvamis, ja lohpida vejolaččat vel buorit bessenbohtosa boahtte jahkái.
Njálla lea sajáiduvvan maŋimuš njealji jagi áigge moatti árbevirolaš beassebáikásis Eanodaga duoddariin go dat bessii jagi 2022 vuosttas geardde badjel 25 jahkái. Lihkostuvvan bessemat leamašan jahkásaččat 3-4 stuhka ja čivgamearri lea molsašuddan 4-25 gaskkas biebmodili mielde.
Lassin njálaid áicet jahkásaččat muhtun bessenbáikkiin Ohcejoga duottarguovlluin, muhto doppe njálla ii leat sajáiduvvan bessenbáikkiide. Geassit 2023 njálla lihkostuvai besset Ohcejogas vuosttas geardde jahkelogiide. Njála bessemat leat lihkostuvvan dán jagige bures maiddái Norgga ja Ruoŧa duottarguovlluin Giehtagierraga birrasis ja Várjjagis.
Davvi duoddariid muolddat- ja goddesáhpánnálit leat dán jagi lassáneamen eandalii Giehtagierraga guovllus moatti bodnejagi maŋŋá. Muolddahat ja goddesáhpánat leat njála deháleamos biebmogáldu.
”Muolddahiid stuorát mearri lea váikkuhan positiivvalaččat njála bessemiid lihkostuvvamii ja čivggaid stuorát mearrái. Lassi buorránan biebmodilli buorida mearkkašahtti láhkai geassit riegádan čivggaid ceavzinvejolašvuođaid vuosttas eallinjagistis”, muitala luonddusuodjaleami sierraáššedovdi Jukka Ikonen Meahciráđđehusa Luonddubálvalusain.
Njála máhccan Suoma bessenšlájaide lea guhkes oktasaš davviriikalaš suodjalanbarggu boađus
Njála suodjalanbargu dahkko lávga ovttasbarggus Ruoŧain ja Norggain. Rájáid rasttildan ovttasbargu lea eallineaktu njállanáli ealaskuvvamii, go njála eallinguovlun geavahan duottarguovllut leat eanaš riikkaid rádjaguovlluin ja njállanálli lea ná riikkaid oktasaš. Ovdamearkan Suomas dál bessen njálain measta buot leat Giehtagierraga lagašguovlluid njálat leat Norgga bealde luitojuvvon gárddiin šaddan vilda njálaid maŋisboahttit.
Norgga Oppdalas lea oktasaš davviriikalaš njállanáli nanosmahttima várás vuođđuduvvon gárdi luonddudiliin. Gárddi njálat leat olbmuin dahkamušas nu unnán go vejolaš. Gárddis šaddan njálaid vánhemat leat luonddudili skandinávalaš álgovuođus nappo genetihkalaččat seammá populašuvnnas, mii lei jápmimin sogaheapmin ovdal suodjalandoaimmaid álggaheami. Luitojuvvon ja dál luonddus bessen njálat ja daid maŋisboahttit leat nanosmahttán njála smávva guvllolaš náliid sierra guovlluin Fennoskandia duoddariid ja dat levvet gulul maiddái ođđa guovlluide.
Sitkadis suodjalanbarggu, dutkama ja čuovvuma ja riikkaid gaskkas lean ovttasbarggu ánssus njállanálli lea ealáskan dilis, mas dat lei jávkamin loahpalaččat min duoddariin. Vaikke njállanálli lea lassánan, dat lea ain guhkkin eret eallinfámolaččas. Šlája galgá ain suodjalit beaktilis oktasaš doaimmaiguin.
Meahciráđđehusa Luonddubálvalusat vástida njála suodjalandoaimmain ja nállečuovvumis Suomas. WWF bajásdoallá Suoma njállabargojoavkku ja doarju suodjalandoaimmaid aktiivvalaččat ruhtademiin ee. njálaid lassebiebmama ja fuođđokámeračuovvuma Suoma duottarguovlluin.
Felles fjellrev – Together for the Arctic fox-fidnu nohká
Jahkeviissaid dahkkon oktasaš davviriikalaš suodjalanbarggu leat maŋimuš golmma jagi áigge joatkán ja ovddidan EU:a Interreg Aurora -ruhtaduvvon Felles fjellrev – Together for the arctic fox -fidnuin. Mielde leamašan virgeoapmahaččat, universiteahtat ja luondduorganisašuvnnat Suomas, Ruoŧas ja Norggas. Suomas fidnui oassálaste Meahciráđđehusa Luonddubálvalusat ja WWF. Fidnu álggii jagi 2024 ja nogai golggotmánu loahpas 2026.
Fidnoruhtademiin riikkaid ovttasbarggu ja doaibmavugiid leat ovddidan ain. Fidnu áigge leat ee. čohkken oktii dieđuid ja vásáhusaid earálágan njála biebmanautomáhtain daid joatkkaovddideami várás, viiddidan njállanáli DNA-čuovvuma gokčat olles Ruoŧa náli ja čielggadan ja testen vugiid njállii vahátlaš dávddaid dábálašvuođa kártemii njála baikkain, DNA-čájánasain ja bivdojuvvon riebaniid varračájánasain. Lassin leat čielggadan riebaniid ja njálaid lihkadeami ja leavvama GPS-báddečuovvumiin. Fidnoruhtademiin leat bastán joatkit aktiivvalaš ja viidát beaktilin gávnnahuvvon suodjalandoaimmaid ja ovddidit doaibmabijuid ja ovttasbarggu buorebun boahttevaš jagiid várás.
Norgga, Ruoŧa ja Suoma gaskka lávga ovttasbargu njállanáli nanosmahttimin joatkašuvvá fidnu nohkama maŋŋáge. Suodjalandoaimmat, dego doarjjabiebman, riebaniid jávkadeapmi njála leavvanguovllu ađaguovlluin, gárdešaddaduvvon luonddunjálaid sirdimat ja siskkáldas sagaheami geahpedeapmi, leat ain vealtameahttun doaimmat, vai nálli sáhttá joatkit ealaskuvvama.
WWF Suomi on Felles fjellrev – Together for the arctic fox –fidnus muittuhan duoddariin lihkadeaddjiid das, mo juohkehaš vánddardeaddji ja guolásteaddji sáhttá váldit ovddasvástádusas njálaid suodjaleamis: fuolahit bázahusain.
”Njála vearrámus gilvvohalli rieban lea šládja mii álkit vuogáiduvvá, dat máhttá čehpet ávkkástallat olbmuid guođđán bázahusaid, maid sáhttá borrat: guliid čoliid, oalgesállaša ja biebmobázahusaid. Juohkehaš duottarguovllus johtti sáhttá veahkehit njála go buktá bázahusaidis eret meahcis”, muittuha WWF prográmmahoavda Petteri Tolvanen.
Felles fjellrev – Together for the Arctic fox loahpahanseminára rabas álbmogii
Njála suodjaleami bohtosat ja boahttevuođa oidnosat leat ovdan Felles fjellrev – Together for the Arctic fox –fidnu loahpahansemináras Gilbbesjávrris 23. čakčamánus 2026 dmu 9-16. Beaivvi áigge gullat ovdanbuktimiid šlája suodjaleamis, fidnu áigge dahkkon doaimmain ja náli dálá dilis ja boahttevuođas Suomas, Ruoŧas ja Norggas. Eŋgelasgielat seminára sáhttá čuovvut Teams-webinára dahje WWF Suoma YouTube-kanála bokte.
Lassedieđut ja searvanliŋka loahpahanseminára Teams-webinárii (engelasgiella):
Lassedieđut
- Meahciráđđehus, Luonddusuodjaleami sierraáššedovdi Jukka Ikonen, tel. 040 7043121, jukka.ikonen@metsa.fi
- WWF Suopma, prográmmahoavda Petteri Tolvanen, tel. 0400 168 939, petteri.tolvanen@wwf.fi
- Njála suodjaleapmi (suomagillii)