Almmustahtton 16.11.2026

Boraloddedilli-čielggadus iktá: goaskima ja bárbmofálli bessen hedjonii, rievssatfálli ja boazodoalloguovllu mearragoaskima bessen lihkostuvai

Meahciráđđehusa Luonddubálvalusat bajásdoallá Boraloddedilli-bálvalusa, masa leat beaivádan maŋimuš dieđuid boazodoalloguovllus bessen mearragoaskima, goaskima, bárbmofálli ja rievssatfálli bessemiin. Dieđut leat čoggon beassedárkkistemiin: Meahciráđđehusa áššedovdiid lassin 56 eaktodáhtolačča oassálaste badjel 2 500 beasi dárkkisteapmái.

Merikotka on laskeutumassa hangelle.
Mearragoaskima dihttonguovlu boazodoalloguovllus viidu jagis jahkái ja ođđa reviirrat gávdnojit čađat. Govva: Eetu Sundvall/Meahciráđđehus.

Boralottiid bessema leat čuvvon ja čoaggán statistihkaide Suomas 1970-logu álggu rájes. Meahciráđđehusa Luonddubálvalusat lea vástidan čuovvumis 1990-logu rájes njealji vástošlája bokte. Dat lea goaskin, bárbmofálli, rievssatfálli ja mearragoaskin boazodoalloguovllus. Boralottiid lassin Meahciráđđehusa ovddasvástádussan lea maiddái giljobačča suodjaleapmi.

Dieđut boraloddenáliid dilis skáhppojuvvojit beassedárkkistemiid bokte, main eaktodáhtolaččain lea dehálaš rolla. Dán háve boralottiid beassedárkkistusaide oassálaste oktii 56 eaktodáhtolačča. Oktiibuot dárkkistedje badjel 2500 beasi.

Ovddit jagiid láhkai Meahciráđđehus mávssii almmuhuvvon árabut dovdameahttun goaskin ja mearragoaskin beasis(mearragoaskin boazodoalloguovllus Davvi-Suomas) 100 euro gávdnanmávssu. Dán jagi mávssut máksojuvvojedje buohkanassii 25 ođđa goaskima (11) ja boazodoalloguovllus bessen mearragoaskima (14) beasis.

Goaskima besiin olahusmearri dušše heajos biebmodili dihtii

Sulaid 82 proseantta áittavulošklassifiseremis beales dorvvohuvvan goaskima dovdojuvvon reviirrain leat boazodoalloguovllus. Bessen goaskinnáli sturrodat lei jagi 2026 árvvu mielde 361-496 pára. Maŋimuš statistihkkajagi gávdnojedje njeallje ođđa goaskinreviira ja dovddus boares reviirrain gávdnojedje 33 ođđa molssabeasi.

Goaskima bessenboađus lea riikkaviidosaččat mihtidettiin headju. Buoremus bessenmenestupmi lei Davvi-Sámi ja Gaskabađaeatnama guovlluin. Bessemat ledje sulaid guokte vahku maŋŋonan dábálaš áigetávvala ektui. Beassedárkkistusain áice 43 duššan bessema, mii lea stuorámus mearri olles goaskima čuovvuma áigge.

”Bessemat leat duššan eanaš heajos biebmodili dihtii. Stuorra oassi bárain lea maiddái seamma sivas guođđán bessema gaskii dán jagi”, muitala luonddusuodjaleami spesiálaáššedovdi Eetu Sundvall Meahciráđđehusa Luonddubálvalusain.

Lihkostuvvan bessemat gávdnojedje 115 ja dain gávnnahedje buohkanassii 122 čivgga, mat ledje rieggáin merkema agis.

Mearragoaskima bessen lihkostuvai, ođđa reviirrat šaddet čađat

Meahciráđđehusa Luonddubálvalusat vástida mearragoaskima suodjaleamis ja náli árvvoštallamis boazodoalloguovllus. Eallinfámolažžan klassifiserejuvvon mearragoaskima bessenboađus boazodoalloguovllus lei buorre. Lihkostuvvan bessemiid beales jahki 2026 lei olles čuovvunhistorjjá buoremus. Bessemat lihkostuvve bures Gaska-Lappis ja Koillismaas, gos mearragoaskima nálit leat nannosat. Lihkostuvvan bessemat ledje 87 ja dain gávnnahedje 104 rieggáin merkema agis lean čivgga. Boazodoalloguovllus bessen mearragoaskinnáli sturrodat jagi 2026 lei árvvu mielde 145-161 pára. Mearragoaskima dihttonguovlu boazodoalloguovllus viidu jagis jahkái ja ođđa reviirrat gávdnojit čađat.

Bárbmofálli bessenboađus ohpit headju miehtá Davviriikkaid

Áittavulošvuođaklassifiserema dáfus dorvvohuvvan bárbmofálli bessen lei headju goalmmát jagi maŋŋálaga. Lihkostuvvan bessemat ledje 79 ja dain gávnnahedje 202 rieggáin merkenagis lean čivgga.

Vaikke Suomas eai leatge gávnnahan loddeinflueansa. leat eará Davviriikkain nannejuvvon dáhpáhusat. Leage hui jáhkehahtti, ahte maiddái Suomas bessen bárbmofálliid givssida loddeinflueansa, mas lea gávnnahuvvon leat negatiivva váikkuhus bárbmofálli populašuvdnii. Bessen bárbmofállenáli sturrodat lei jagi 2026 árvvu mielde 205-262 pára.

Rievssatfálli bessen lihkostuvai bures, vaikke ovttaskasat leat ain unnán

Rievssatfálli lea hui áittavuloš šládja, mii lea luonddusuodjalanásahusas meroštallon earenoamážit suodjaleami vuollásaš šládja. Dan ássojuvvon reviirraid mearri ja bessenboađus leat hedjonan 2000-logu álggu rájes.

Maŋimuš jagiid bessenbohtosat leat goittotge leamašan oalle buorit. Ovdáneapmái laktásit sihke biebmosivat, muhto jáhkkimis maiddái čuovvumii laktásan sivat.

”Rievssatfálliid bessen álgá jo dálvit. goas dan biebmun leat measta dušše rievssahat ja gironat, maid mearri váikkuha njuolga bessenbohtosii. Jagi 2021 rájes buot beassebáikkit leat dárkkistuvvon helikopteriin, mii lea beavttálmahttán čuovvuma”, Sundvall muitala.

Rievssatfálli bessenboađus lei buorre jo viđat jagi maŋŋálaga. Lihkostuvvan bessemat ledje 10 ja dain gávnnahedje 34 rieggáin merkenagis lean čivgga. Bessen náli sturrodat jagi 2026 lei 23-31 pára.

Kolme linnunpoikasta kiven vierellä.
Rievssatfálli bessenboađus lei buorre jo viđat jagi maŋŋálaga. Govva: Eetu Sundvall/Meahciráđđehus.

Lassedieđut