VAMOS 2100 nappo Dálkkádatrievdamii vuogáiduvvan stáhta lotnolasgeavahanvuvddiin 2025–2100 -prográmma mihttomearrin lea sihkkarastit stáhta vuvddiid buresveadjima, máŋggahámatvuođa ja buvttadanmuni go dálkkádatrievdan nuppástuhttá doaibmabirrasa.

Prográmma duogáš ja mihtut

Meahciráđđehus Vuovdedoallu Oy lea gárvvistan VAMOS 2100 -prográmma, mas ovddidat vuovdedikšuma ja vahátriskkaid hálddašeami veahkehit dálkkádatrievdamii vuogáiduvvamis. Prográmma mihttun lea dorvvastit vuvddiid eallinfámolašvuođa, máŋggahámatvuođa ja buvttadanmuni ja dáfustis stivret Vuovdedoallu Oy mearrádusdahkama ja doaibmabijuid guhkes áigegaskkas.

Dálkkádatrievdan rievdada vuvddiid

Dálkkádatrievdan váikkuha vuvddiide sihke negatiivvalaččat ja positiivvalaččat. Liegganeapmi ja šaddanbaji guhkkun soitet lasihit muoraid šaddama ja čina čatnama, eandalii davvi guovlluin ja beazi oasis. Váikkuhusa sturrodat lea sorjavaš biebmoávdnasiid mearis, čáhcedoalus ja muorrašlájas.  

Nuppe dáfus liegganeaddji dálkkádagas loktet billárat ja dávddat, ja vahátriskkat lassánit. Gaskaliekkasvuohta loktá, arvemearit lassánit ja neavrresdálkkit dego stoarpmat, goikkádagat ja šoaláhagat šaddet vearrábun. Dat dagaha molsašuddi ja eahpesihkkaris šaddandili vuvddiide. Temperatuvra lea jo loktan jahkelogiid áigge ja joatká ain loktama gitta jahkečuođi lohppii. Einnostit ahte 2100 temperatuvra lea loktan 2–5 °C.

Mii prográmmas dahkkojuvvo?

Ovddidemiin vuovdedikšundoaimmaid nannet vuogáiduvvama

Dálkkádatrievdama vuogáiduvvanprográmma doaibmabijut jagiide 2026–2030 siktejit vuovdedikšuma geavadiid ovddideapmái, dutkandieđu nannemii ja vuovdevahágiidda ráhkkaneapmái.

1. Ovddidit vuovdedikšuma geavadiid

• Lasihit muorrašládjačoggosa máŋggabealatvuođa lasihemiin seahkalas gilvima, dan ahte guovllus šaddet máŋggat muorrašlájat ja lotnjesoagi ja alolaš lastamuoraid gilvima vuogas báikkiin.
• Ovddidit lavdnjeeatnamiid gieđahallanráidduid, ođastit njárbudeami geavadiid ja heivehat gierdoáiggiid ja muorračuohppanvugiid riskadásiid vuođul.
• Davvi-Suomas deaddočuoggán leat ođastusbohtosa sihkkarastin ja ovddošdikšojuvvon materiála atnima lasiheapmi.

2. Šaddadit dutkan- ja diehtovuođu

• Vuovddi ovddošdikšuma dutkamuš doarju vuogáiduvvamis dálkkádatrievdamii. Čielggadit mo muoraid šaddanritma mearrašuvvá, oppalaš suvdilisvuođa nannema ja beazi sogahis lasiheami vejolašvuođaid.
• Vahágiid dáfus guovddáš dutkantemát leat máttaváimmosguobbara ja eará billáriid riskaguovlluid dovdán ja mo goikkádat váikkuha dasa man hearki beahci lea vahágiidda.
• Nannet diehtovuođu Váldegotti vuvddiid inventerenmateriálaid vuođul ja senárioguorahallamiid vuvddiid ovdáneamis sierra boahtteáiggi oidnosiin.

3. Ráhkkanit vahátriskkaide

• Ođastit viiddis vahágiid ráhkkananplánaid ja dovdát kritihkalaš meahccegeaidnoinfra ja resurssaid.
• Ovddidit vahágiid raporteren- Ja čuovvolanvuogádagaid, vahágiid dovdáma mii vuođđuduvvá gáidduskártemii ja riskkaid einnosteami.
• Daid lassin čielggadit goikkádatvahágiidda ráhkkaneami ja ealgaroassoriskkaid geahpedeami.

VAMOS 2100 -prográmma nanne dutkanovttasbarggu

Háliidit leat mielde buvttadeamen dutkandieđu, mii lea ávkin olles servodahkii, ja mainna ovddidit vuvddiid vuogáiduvvama dálkkádatrievdamii. Stuorimus ollislašvuohtan ruhtadit IlmastoMänty-nákkosgirjedutkamušproseavtta mii gárvvistuvvo ovttasbarggus Luondduriggodatguovddážiin ja Helssega universitehtain. Dan lassin jođus ja álgimin leat máŋggat prošeavttat, mat laktásit rievdi dálkkádahkii ja vuovdedikšumii. Daidda prošeavttaide oassálastit ruhtademiin, áššedovdámušain dahje dahkamiin ovdamearkka dihtii pilohttačuozáhagaid.

IlmastoMänty

IlmastoMänty – Dálkkádatsuvdilis vuovdešaddadeami guvlui: Muoraid šaddanritmma mudden ja vuogáiduvvannávcca nanosmahttin-dutkanprošeavttas ohccojuvvojit čovdosat beahcevuvddiid šaddadeapmái rievdi diliin. Prošeakta ollašuhttojuvvo 2026–2029.

• Loga lasi IlmastoMänty-prošeavttas siiddus www.metsa.fi/ilmastomanty

Lassedieđut: